Nguồn gốc: nhiều giả thuyết, chưa có lời giải
Đến nay chưa ai xác định được chắc chắn ngày Cá tháng Tư bắt đầu từ đâu. Giả thuyết được nhắc nhiều nhất liên quan đến nước Pháp thế kỷ XVI: khi năm mới được chuyển sang ngày 1/1 (gắn với việc dùng lịch Gregory từ năm 1582), những người chậm nắm tin vẫn mừng năm mới vào mùa xuân và trở thành đối tượng bị trêu chọc.
Một số giả thuyết khác truy về lễ hội Hilaria của người La Mã cổ vào cuối tháng 3, với tục hóa trang và giễu nhại; hoặc cho rằng thời tiết thất thường quanh điểm xuân phân giống như thiên nhiên đang "trêu" con người. Cũng có ý kiến nhắc đến một đoạn trong The Canterbury Tales của Chaucer. Tất cả đều là giả thuyết.
Vì sao gọi là "cá"?
Ở Pháp, người bị lừa được gọi là "poisson d'avril" (cá tháng Tư), ví như con cá non dễ mắc câu. Trẻ em Pháp, Ý, Bỉ có trò lén dán một con cá bằng giấy lên lưng người khác. Tên gọi tiếng Việt "Cá tháng Tư" dịch theo cách gọi này, còn tiếng Anh gọi là April Fools' Day (ngày của kẻ khờ tháng Tư).
Phong tục lan rộng ở Anh vào thế kỷ XVIII. Ở Scotland có trò "săn chim cu" (hunting the gowk), sai người khác đi làm những việc vô ích.
Những trò đùa nổi tiếng
Năm 1957, đài BBC phát phóng sự giả về mùa "thu hoạch mì spaghetti trên cây" ở Thụy Sĩ, khiến nhiều khán giả tin là thật. Năm 1983, một tờ báo ở Michigan (Mỹ) đăng cảnh báo về chất "dihydro oxide", thực ra chỉ là nước.
Ở Anh, Úc, Canada, New Zealand có quy ước trò đùa nên dừng trước giữa trưa; ở Mỹ, Pháp, Ireland thì có thể kéo dài cả ngày.
Cá tháng Tư ở Việt Nam
Ở Việt Nam, Cá tháng Tư phổ biến trong giới trẻ, học sinh, sinh viên và trên mạng xã hội, với những lời "tỏ tình", tin nhắn hay bài đăng đùa vui. Nhiều nhãn hàng cũng tung quảng cáo đùa vào ngày này.
Tinh thần của ngày này là đùa vô hại. Không nên đùa những chuyện có thể gây hoảng sợ, tổn thương hay thiệt hại, như tin giả về tai nạn, bệnh tật, thiên tai hoặc tin giả mạo cơ quan chức năng.