Nguồn gốc ngày 27/7
Những năm đầu kháng chiến chống Pháp, số chiến sĩ bị thương và hy sinh ngày càng nhiều. Ngày 16/2/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 20, văn bản đầu tiên quy định chế độ lương hưu thương tật cho thương binh và tiền tuất cho gia đình liệt sĩ.
Theo đề nghị của Người, tháng 6/1947 đại biểu các cơ quan, đoàn thể đã họp tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên và thống nhất chọn ngày 27/7 hằng năm làm Ngày Thương binh toàn quốc.
Chiều 27/7/1947, lễ mít tinh đầu tiên được tổ chức dưới gốc đa xóm Bàn Cờ, xã Hùng Sơn (nay là xã Đại Phúc, tỉnh Thái Nguyên). Ban tổ chức công bố thư của Chủ tịch Hồ Chí Minh kêu gọi đồng bào giúp đỡ thương binh. Kèm theo thư, Người gửi tặng một chiếc áo lụa, một tháng lương và tiền một bữa ăn của Người cùng cán bộ Phủ Chủ tịch, tổng cộng 1.127 đồng.
Từ Ngày Thương binh đến Ngày Thương binh – Liệt sĩ
Năm 1955, ngày 27/7 được đổi tên thành Ngày Thương binh – Liệt sĩ, để tri ân cả những người đã hy sinh vì Tổ quốc.
Những năm sau, trước mỗi dịp 27/7, Chủ tịch Hồ Chí Minh đều viết thư kêu gọi đồng bào chăm lo cho thương binh, gia đình liệt sĩ và thường gửi quà như quần áo, vải hoặc một tháng lương của mình.
Nơi diễn ra lễ mít tinh năm 1947 ở Đại Từ nay là Khu di tích lịch sử quốc gia 27/7, được công nhận năm 1997.
Ý nghĩa
Ngày 27/7 thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc: ghi nhớ công lao của những người đã hy sinh xương máu cho độc lập, thống nhất đất nước và chăm lo cho thương binh, thân nhân liệt sĩ, người có công.
Hoạt động tri ân
Quanh ngày 27/7, các địa phương tổ chức lễ viếng, dâng hương tại nghĩa trang liệt sĩ, lễ thắp nến tri ân vào buổi tối, thăm hỏi và tặng quà gia đình chính sách. Nhiều đoàn viên thanh niên tham gia dọn dẹp, chăm sóc phần mộ liệt sĩ, xây nhà tình nghĩa.