Thần Tài là ai?
Theo tín ngưỡng dân gian, Thần Tài là vị thần cai quản tiền bạc, của cải. Tục thờ Thần Tài được cho là có xuất xứ từ Trung Hoa, sau đó hòa vào tín ngưỡng của người Việt; nhiều nhà thờ Thần Tài cùng Thổ Địa trên một bàn thờ nhỏ.
Nhà dân tộc học Tạ Đức, được VOV dẫn lời, cho rằng thờ Thần Tài là một tín ngưỡng lâu đời của người Việt, có chịu ảnh hưởng văn hóa Trung Hoa.
Các truyền thuyết về Thần Tài
Truyện phổ biến nhất gắn Thần Tài với Triệu Công Minh, người theo truyền thuyết đã giúp Khương Tử Nha đánh vua Trụ và sau khi mất được giao cai quản các vị thần giữ của cải.
Một dị bản khác kể Thần Tài say rượu rơi xuống trần, mất trí nhớ, đi ăn xin; nhà nào cho ông ăn thì buôn may bán đắt. Đến khi nhớ lại, ông về trời vào ngày mùng 10 – vì thế dân gian lấy ngày 10 hằng tháng làm ngày Thần Tài, và mùng 10 tháng Giêng là ngày vía đầu tiên của năm.
Sách Lễ tục trong gia đình người Việt (được báo Hànộimới dẫn) còn chép chuyện người lái buôn Âu Minh và cô hầu Như Nguyện: có Như Nguyện thì nhà giàu lên, đánh mắng cô ngày Tết thì cô biến mất và gia cảnh sa sút; người ta từ đó thờ Như Nguyện làm Thần Tài. Các truyện này là truyền thuyết, mỗi nơi kể một khác.
Phong tục ngày vía
Sáng mùng 10 tháng Giêng, các cửa hàng, gia đình dọn dẹp, lau bàn thờ Thần Tài – Thổ Địa và bày lễ cúng. Theo ông Tạ Đức, lễ vật xưa vốn đơn giản: gà, heo quay, hoa quả; mâm cúng to hay nhỏ tùy điều kiện từng nhà.
Ngoài ngày vía, nhiều gia đình cúng Thần Tài vào ngày 10, mùng 1 và ngày rằm hằng tháng.
Có cần mua vàng ngày vía Thần Tài?
Không bắt buộc. Theo các chuyên gia được VOV dẫn lời, tục mua vàng lấy may chỉ thật sự phổ biến trong những năm gần đây, chủ yếu ở thành phố, và được các cửa hàng vàng thúc đẩy; ở nông thôn ít người làm. Có ý kiến cho rằng tin mua vàng sẽ may mắn cả năm là quan niệm không đúng.
Giá vàng thường tăng mạnh quanh ngày này và tiệm vàng rất đông. Nếu mua, nên coi như một khoản tiết kiệm: mua vừa sức, chọn nơi uy tín, giữ hóa đơn.